Veelgestelde vragen

Een plaatsopneming is een onderzoeksmaatregel waarbij de rechter zich ter plaatse begeeft om een situatie rechtstreeks te beoordelen.

De rechter kan dit ook ambtshalve bevelen (art. 1007 Ger.W.), de beslissing vermeldt plaats, dag en uur (art. 1008 Ger.W.), en de plaatsopneming kan met of zonder aanwezigheid van partijen plaatsvinden (art. 1010 Ger.W.).

Artikel 1016 Ger.W. staat in Afdeling IX over plaatsopneming. Het bepaalt dat de eisende partij ter griffie een voorschot in consignatie stort voor de vervoerkosten, volgens een tarief dat de Koning vaststelt.

Het Koninklijk Besluit van 18 september 1975 is dat tariefbesluit: art. 1 geeft bedragen voor magistraten en griffiers die zich in burgerlijke zaken, in de gevallen door de wet bepaald, meer dan 1 km van de zetel van hun gerecht begeven.

De calculator berekent dus het geïndexeerde tarief; hij bepaalt niet zelfstandig of een concrete verplaatsing onder een wettelijk geval valt.

Artikel 1016 Ger.W. zelf staat bij de regels over plaatsopneming.

Het uitvoerings-KB omschrijft het tarief ruimer: burgerlijke zaken, magistraten en griffiers, "in de gevallen door de wet bepaald".

Daarom vermeldt de website plaatsopneming als wettelijk aanknopingspunt, maar formuleert ze de toepassing van het KB niet als uitsluitend plaatsopneming.

Art. 1 van het KB noemt magistraten en griffiers. Het tarief is niet het tarief voor gerechtelijke deskundigen.

Het toepassingscriterium is dat zij zich in burgerlijke zaken, in de gevallen door de wet bepaald, meer dan 1 km van de zetel van hun gerecht begeven.

Voor gerechtsdeurwaarders geldt een afzonderlijk tariefstelsel (KB 30 november 1976), wat in dezelfde procedure relevant kan zijn wanneer de deurwaarder de betekening van de beschikking tot plaatsopneming uitvoert.

Neen. Het KB voorziet enkel bedragen vanaf meer dan 1 km.

Een verplaatsing van 1 km of minder valt buiten de vier schijven en geeft geen aanleiding tot een vergoeding onder dit tarief.

De afstand wordt bepaald vanaf de zetel van het bevoegde gerecht.

Dat vertrekpunt kan verschillen per rechtscollege en, in de praktijk, ook per zittingsplaats.

Praktisch werk je met een routeplanner: neem het zeteladres als vertrekpunt, de plaats van de plaatsopneming of van de andere wettelijke verrichting als eindpunt, en gebruik de normale kortste rijafstand als werkhypothese.

Volgens art. 1 van het KB zijn er vier schijven: >1 en <5 km, 5 tot <10 km, 10 tot <15 km, en 15 km of meer.

De tool past voor elke schijf het op dat moment geldende geïndexeerde bedrag toe.

Onderstaande tabel toont de bedragen die op dit moment gelden volgens de laatst toepasselijke spilindex.

Geldig vanaf: 1 februari 2025.

Art. 2 van het KB koppelt het tarief aan een basisindexcijfer van 136 punten (basis 1971 = 100) en voorziet een aanpassing met 10% per spilindexstap.

Het meest recente maandindexcijfer (basis 1971 = 100) bedraagt 671,62 (december 2025).

Concreet rekenvoorbeeld voor de schijf >1 en <5 km: basisbedrag 150 BEF bij index 136, huidige toepasselijke spilindex 666,40; berekening 150 × (666,40 / 136) ÷ 40,3399 = € 18,22.

De gangbare toepassingsregel is dat nieuwe bedragen ingaan op de eerste dag van de maand volgend op de maand van overschrijding.

Die datumregel is een praktische toepassing en staat niet letterlijk zo geformuleerd in het KB zelf.

De controle gebeurt op maandindexcijfers (consumptieprijsindex basis 1971), niet op een voortschrijdend gemiddelde.

De website gebruikt de Statbel be.STAT API en de officiële Statbel-open-data downloads.

In de XLSX-download met alle basisjaren gebruik je voor deze berekening de kolomheader `1971` (basis 1971 = 100); in de API wordt dezelfde reeks aangeduid als `Basisjaar = 1971=100`.

De eiser stort vooraf het voorschot in consignatie bij de griffie (art. 1016 Ger.W.).

Dat is een voorlopige last: in het eindvonnis volgt de definitieve kostenverdeling volgens art. 1017 Ger.W., waarbij de in het ongelijk gestelde partij in de kosten wordt verwezen.

Nutteloze kosten die foutief werden veroorzaakt, kunnen ten laste worden gelegd van de partij die ze heeft veroorzaakt.

Neen. Het KB van 18 september 1975 en art. 1016 Ger.W. gelden in burgerlijke zaken.

Voor prestaties in strafzaken bestaat een afzonderlijk stelsel van gerechtskosten; een actuele referentie is omzendbrief 131/12 van 24 december 2024 (van toepassing vanaf 1 januari 2025).

Deze omzendbriefreeks wordt jaarlijks geïndexeerd, dus raadpleeg steeds de meest recente versie via etaamb.openjustice.be of het Belgisch Staatsblad.